तेजन खड्का
काठमाडौं– तीन सय रुपैयाँको नोट । कुखुरा बेचेर जम्मा गरिएको त्यो रकम । राजधानी आउने बस भाडा र उत्कट एउटा सपना–गायक बन्ने ।
डम्बर नेपालीको संघर्षको कथा यहीँबाट प्रारम्भ हुन्छ, जहाँ बाटो स्पष्ट हुँदैन, तर हिँड्ने साहस स्पष्ट हुन्छ ।
काठमाडौं उनलाई स्वागत गर्न तयार थिएन । न कुनै स्टुडियोले, न कुनै रेडियोले, न त संगीत बजारले । तर उनीसँग एउटा कुरा थियो–हार मान्ने कुरै भएन ।
रेडियो नेपालमा स्वर परीक्षण दिने दिन उनको पहिलो ठूलो आशा थियो । त्यो आशा असफलतामा टुंगियो । प्रक्रिया नबुझ्दा अवसर हातबाट फुस्कियो । धेरैका लागि त्यो फर्किने बाटो हुन्थ्यो । तर उनी फर्किएनन् ।
त्यही असफलताको बीचबाट अर्को जीवन प्राम्भ भयो । शहर ठूलो थियो, तर डम्बर सानो थिए, कम्तीमा सुरुवाती दिनमा ।
कसैले चिनेको थिएन । न गीत, न परिचय । साथीहरू भने अर्को बाटोमा थिए– विदेश जाने, पैसा कमाउने, जीवन स्थिर बनाउने ।
तर उनले त्यो बाटो रोजेनन् । कारण सरल थियो, नशा–नशामा भएको संगीत छोड्न सकिँदैन, सकिँदै सकिँदैन ।
बरु साथीहरुको यादमा लेखे,गाए,
सबै साथी गए खाफ्नो भाग्य खाजेर
आफुँ यहाँ हिडिन्छ आवारा बनेर
rh_exec_q3_2026_kathmandu_negotiations_16x9_15_nepal_eng
त्यो समय उनको जीवनमा संगीत कुनै पेशा थिएन । त्यो त जिउनुको तरिका थियो । ‘द रेज’ ब्याण्डसँगको सहयात्रा उनको पहिलो औपचारिक संगीत यात्रा थियो । त्यहाँ उनले सिके, आवाजभन्दा ठूलो समन्वय हुन्छ ।
‘शून्य आकाशमा’ एल्बमले उनलाई पहिलो पटक श्रोतामाझ पुर्यायो । तर त्यो यात्रा स्थिर थिएन ।
समयसँगै ब्याण्ड टूट्यो । साथीहरू छूटे । योजना फेरिए ।तर डम्बर बाँचे– संगीतसँगै ।
२०६३ साल । पहिलो सोलो एल्बम (मेलोडी) । त्यो एल्बम गीतहरूको मात्र संग्रह थिएन । त्यो एक निर्णयको प्रमाण थियो–अब म एक्लै हिँड्छु ।
त्यसपछि उनको आवाज बदलियो, शैली बदलियो, र गीतहरू अझै जीवन नजिकिए ।
‘अन्तिम पल्ट भेट्न आउ’ उनको करियरको यस्तो मोड बन्यो, जहाँ संगीतले उनलाई मात्र होइन, उनले संगीतलाई पनि चिनाए ।
स्लो भर्सनको त्यो गीतले सहरका कोठाहरू, बसका सिटहरू र एक्ला रातहरूमा आफ्नो ठाउँ बनायो ।
त्यही गीतपछि उनको जीवन बदलियो, मञ्च खुल्यो, देश बाहिरको यात्रा प्रारम्भ भयो, र सम्मानको ढोका पनि ।
तर सफलता सधैँ उज्यालो मात्र होइन ।
डम्बरको गीतहरू बजिरहँदा पनि उनको जीवन सजिलो थिएन ।
रेकर्डिङ स्टुडियो, कन्सर्ट, यात्रा, सबै बाहिरबाट चम्किलो देखिन्थ्यो । तर भित्र एउटा निरन्तर थकान थियो, र त्यो थकानसँगै जिम्मेवारी पनि ।
‘दौँतरीहरू कमाइ गर्न विदेश जान्थे र मलाई पनि उक्साउँथे’ डम्बर सम्झन्छन्– ‘तर, मैले संगीत साधना मै निरन्तर लाग्ने निधो गरेँ ।’
त्यो समय पप, र्याप संगीतको बजार उत्कर्षमा थियो । त्यही बेला डम्बरले नयाँ स्वाद पस्किए– ‘अन्तिम पल्ट भेट्न आऊ’ बाट ।
स्लो भर्सनको उक्त गीतले डम्बरलाई चर्चा त दिलायो नै, खल्ती पनि भरिदियो । यही गीतले उनलाई विदेशको शयर गरायो अनि ‘छिन्नलता’ पुरस्कार दिलायो ।
उनी कलाकार मात्र थिएनन् । उनी छोरा पनि थिए । त्यही जिम्मेवारीले उनलाई अर्को अर्थमा सफल बनायो ।
गीत गाएर कमाएको पैसाले आमाको उपचार भयो । यो वाक्य उनी सधैँ धेरै बोल्दैनन् । तर यही वाक्य उनको जीवनको सबैभन्दा ठूलो उत्तर हो ।
डम्बर नेपाली प्रेमका गीतमा मात्र सीमित भएनन् । उनले गाउँको बोली, शहरको व्यथा, मानिसको व्यंग्य तथा जीवनको कठोरता गीतमा उतारे ।
‘कि यो जंगे रेलमा’, ‘बिग्रिएको मान्छे म’, ‘भत्केको घर’, ‘तिम्रो पाउँजु बजेर थाहा पाए अरुले’ यी गीतहरू मनोरञ्जन मात्र थिएनन् । यी गीतहरू मानिसहरूको आफ्नै कथा थिए– नभनिएको, तर महसुस गरिएको ।
उखान, ठेट भाषा, र जीवनको सिधा चित्रण उनको पहिचान बन्यो ।
कोटेश्वरको एउटा सानो डेराबाट प्रारम्भ हुने उनको दिनचर्या सामान्य छैन । बिहान साढे चार–पाँच बजे उठ्छन् ।
बाहिर अझै अँध्यारो हुन्छ, तर उनको दिन प्राम्भ भइसकेको हुन्छ । मर्निङ वाक, अभ्यास, गिटार, लेखन ।
त्यसपछि स्टुडियो ।
त्यो स्टुडियोमा कहिले शब्द जन्मिन्छ, कहिले धुन, कहिले मौनता । स्टुडियोको आवाजपछि उनी फुटसल मैदानमा भेटिन्छन् ।
त्यहाँ उनी गायक होइनन्, खेलाडी हुन्छन् ।
बद्री पंगेनी, शंकर विसी जस्ता कलाकारहरूसँगको खेल–समय कटाउने माध्यम होइन, मानसिक सन्तुलन हो ।
त्यो मैदानमा उनी थकाइ बिर्सिन्छन, फेरि संगीततर्फ फर्किन्छन् ।
डम्बर नेपालीलाई भीड मन पर्छ, तर भीडभित्र हराउन मन पर्दैन । उनी साधारण देखिन्छन, तर अनुशासित छन् ।
पहिरनमा सजग, तर भड्किलो होइन । बोलाइ कम, काम धेरै । यो सन्तुलनले नै उनलाई लामो यात्रा गर्न सक्षम बनाएको हो ।
पछिल्लो समय उनी फिल्मी संगीत तथा गीत लेखनमा बढी केन्द्रित छन् ।
डिजिटल युगले संगीत बदल्यो, श्रोता बदलियो, तर उनी पनि बदलिएका छन्, तर आफ्नो आधार नछोडी ।
नयाँ धुन खोज्ने, नयाँ शब्द समेट्ने र पुरानो अनुभूतिलाई नयाँ रूपमा दिने प्रयास जारी छ ।
डम्बर नेपालीको जीवनलाई सफलताको सूचीले बुझ्न सकिँदैन ।
यो सूची होइन, यात्रा हो, जहाँ असफलता छ, फेरि उठाइ छ, फेरि प्रयास छ।
तीन सय रुपैयाँदेखि स्टुडियोसम्मको दूरी पैसा होइन, समय, धैर्यता र विश्वासले बनेको बाटो बन्यो ।
डम्बर नेपाली आज पनि गीत लेखिरहेका छन्, धुन बनाइरहेका छन् र नयाँ आवाज खोजिरहेका छन् ।
तर उनले बनाएको सबैभन्दा ठूलो सिर्जना गीत होइन । त्यो हो–आफ्नो बाटो आफैँ बनाउने साहस । र त्यो साहस अझै पनि बाँचिरहेको छ– उनका गीतहरूमा, उनका स्वरहरूमा र श्रोताको मौन मनमा ।
